در نظام مالیاتی ایران، یکی از الزامات قانونی برای مؤدیان، ارسال گزارش خرید و فروش فصلی است. این گزارش که به آن “گزارش معاملات فصلی” نیز گفته میشود، بر اساس ماده 169 مکرر قانون مالیاتهای مستقیم تهیه و به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه میشود. با توجه به پیچیدگی این فرآیند و تغییرات مکرر در دستورالعملها و سامانه TTMS، بسیاری از شرکتها ترجیح میدهند از نرمافزارهای حسابداری معتبر مانند سپیدار برای تهیه فایلهای استاندارد استفاده کنند.
در این مقاله، به طور کامل نحوه تهیه فایل خرید و فروش فصلی در نرمافزار سپیدار سیستم را بررسی خواهیم کرد.
تعریف و اهمیت گزارش فصلی خرید و فروش
گزارش معاملات فصلی سندی است که حاوی اطلاعات مربوط به خریدها، فروشها و سایر تعاملات مالی میان شرکتها و اشخاص است. سازمان امور مالیاتی با تحلیل این دادهها، مالیات متعلقه هر بنگاه اقتصادی (مااند مالیات ارزش افزوده) را برآورد میکند.
هر مؤدی مکلف است حداکثر تا ۴۵ روز پس از پایان هر فصل، اطلاعات تراکنش های خود را در قالب فایل استاندارد به سازمان امور مالیاتی ارسال کند. عدم ارسال این اطلاعات یا ارائه ناقص و نادرست آن، موجب تعلق جرائم مالیاتی خواهد شد و به همین دلیل در حسابداری مالیاتی اهمیت فراوانی دارد.
چه کسانی موظف به ارسال گزارش معاملات فصلی هستند؟
بر اساس ماده 169 مکرر، مؤدیان به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
دسته اول – مشاغل بند الف
این گروه شامل اشخاص حقوقی و کسبوکارهایی است که ملزم به نگهداری دفاتر روزنامه و کل هستند. برخی از نمونهها:
- شرکتهای تولیدی و صنعتی
- واردکنندگان و صادرکنندگان
- بیمارستانها، درمانگاهها و مراکز درمانی
- مشاغل دارای کارت بازرگانی یا پروانه کسب
- شرکتهای خدمات مالی، حسابرسی و مشاوره
مشاهده آموزش فاکتور زدن در نرم افزار سپیدار را به شما پیشنهاد می کنیم.
دسته دوم – مشاغل بند ب
در این گروه، کسبوکارهایی قرار دارند که معاملات خود را در دفاتر درآمد و هزینه ثبت میکنند. بهعنوان نمونه:
- وکلای دادگستری و مشاوران حقوقی
- فروشندگان طلا و جواهر
- کارگاههای صنعتی کوچک
- دلالان و واسطهگران
اگر جزء این گروه هستید، قبلا درباره نحوه پر کردن اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقیقی و همچنین درباره تبصره ماده 100 توضیح دادهایم.
قبل از تهیه فایل چه تنظیماتی باید در سپیدار انجام شود؟
برای تهیه موفق و بدون خطای فایل خرید و فروش فصلی در سپیدار، ابتدا باید تنظیمات نرمافزار سپیدار به درستی انجام شود. این تنظیمات در چهار بخش اصلی قابل انجام است:
- نگاشت ارز (ویژه کاربران زیرسیستم ارزی)
در صورتیکه کسبوکار شما با ارزهای خارجی سروکار دارد، لازم است در بخش تنظیمات مربوطه، کد ارزها را طبق استانداردهای اداره دارایی مشخص نمایید. این مرحله تنها در صورتی قابل اجراست که زیرسیستم ارزی نرمافزار سپیدار فعال باشد.
- نگاشت اطلاعات خرید
در این بخش، باید هر یک از تأمینکنندگان خود را دستهبندی کنید:
- اشخاص حقیقی (با وارد کردن کد ملی، آدرس و اطلاعات تماس)
- شخص حقوقی (با شناسه ملی، کد اقتصادی و آدرس)
- تأمینکنندگان خارجی (با انتخاب کشور مبدأ)
- نگاشت اطلاعات فروش
در مورد مشتریان نیز باید تعیین شود که در کدام یک از دستههای زیر قرار میگیرند:
- مشمولان ثبتنام در نظام مالیاتی
- اشخاص حقیقی مشمول ماده 81 (که نیاز به ارسال لیست در سامانه پرداخت مالیات حقوق دارند)
- اشخاص غیر مشمول
- مصرفکننده نهایی (کسی که کالا یا خدمات را برای استفاده شخصی خریداری میکند)
- نگاشت کالا/خدمت
در این مرحله باید نرخ مالیات و عوارض هر کالا یا خدمت را مشخص نمایید. بدون ثبت این اطلاعات، امکان محاسبه مالیات و تهیه فایل فصلی وجود نخواهد داشت.
مراحل تهیه فایل Access خرید و فروش فصلی در سپیدار
پس از انجام کامل تنظیمات، برای تهیه فایل فصلی مراحل زیر را طی کنید:
- ورود به سیستم حسابداری و مراجعه به منوی عملیات
- انتخاب گزینه تهیه فایل خرید و فروش فصلی
- تعیین سال و فصل مورد نظر
- انتخاب نوع تراکنش: خرید، فروش، واردات، صورت وضعیت پیمانکاری و…
- مشاهده و بررسی اطلاعات هر تب: خرید، برگشت از خرید، فروش، برگشت از فروش و…
- انتخاب گزینه تهیه دیسکت خرید و فروش
پیشنهاد می کنیم درباره ثبت سند اختتامیه و افتتاحیه در نرم افزار سپیدار نیز بخوانید.
حالتهای تهیه فایل فصلی در سپیدار
سپیدار امکان تهیه فایل را به دو صورت زیر فراهم کرده است:
- حالت تفکیکی (شخص-کالا)
در این حالت، اطلاعات مربوط به هر معامله به صورت جداگانه ثبت میشود. این روش شفافیت بیشتری دارد اما حجم فایل بیشتر خواهد بود.
- حالت تجمیعی ریالی
در این روش، اطلاعات کل فصل به صورت خلاصهشده (تجمیعی) ثبت میگردد. این روش برای معاملات خرد و تعداد بالا مناسب است.
خطاهای رایج هنگام تهیه فایل
در صورت وجود خطا در داده ها، سیستم سپیدار گزارشی از ایرادات نمایش میدهد که به دو دسته تقسیم میشوند:
- خطاهای بحرانی (با رنگ قرمز): مانع تهیه فایل میشوند و باید حتماً اصلاح شوند.
- خطاهای غیر بحرانی (با رنگ سفید): مانع ساخت فایل نیستند ولی بهتر است بررسی و اصلاح شوند.
از نسخه 5.6.4 به بعد، امکان تهیه فایل با وجود خطا فراهم شده است، که می توان فایل تهیه شده را ویرایش و سپس بارگذاری کرد.
نحوه بارگذاری فایل در سامانه TTMS
پس از تهیه فایل، باید آن را در سامانه TTMS بارگذاری کنید:
1- ورود به سامانه TTMS از طریق مرورگر
2- انتخاب گزینه «اطلاعات سال 1396 به بعد»
3- بارگذاری فایل Access تهیه شده از سپیدار
4- مشاهده و صحتسنجی اطلاعات در هر بخش (خرید، فروش، صورت وضعیت و…)
5- ارسال نهایی اطلاعات به سازمان امور مالیاتی
در صورت نداشتن نام کاربری، میتوانید نسخه چاپی اطلاعات را تهیه کنید یا در سامانه ثبتنام نمایید.
معاملات کمتر از ۵ درصد چیست؟
مطابق مصوبات هیئت وزیران، معاملات زیر ۵٪ حد نصاب معاملات کوچک هر سال، امکان ارسال تجمیعی دارند. اما در صورتی که این دسته از معاملات بیش از ۱۰٪ از مجموع خرید سالیانه را تشکیل دهند، مؤدی در زمره پرریسکها قرار گرفته و در اولویت بررسی خواهد بود.
حد نصاب سال 1403
- معاملات کوچک: تا ۲/۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال
- معاملات متوسط: از ۲/۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تا ۲۱/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال
- معاملات بزرگ: بالاتر از ۲۱/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال
جمعبندی
تهیه و ارسال گزارش فصلی خرید و فروش یکی از مراحل کلیدی در فرآیند مالیاتی کسبوکارها از جمله مالیات عملکرد است. نرمافزار سپیدار با امکانات جامع خود، این فرآیند را سادهتر و سریعتر میکند. با انجام تنظیمات دقیق و ثبت صحیح اطلاعات، میتوانید بهراحتی فایلهای استاندارد مورد پذیرش سازمان امور مالیاتی را تهیه کرده و از بروز جرائم مالیاتی جلوگیری کنید.
در صورت نیاز به مشاوره یا آموزش بیشتر در خصوص تهیه گزارشات فصلی با استفاده از نرمافزار سپیدار، کارشناسان شرکت سپید ارقام امین در کنار شما هستند.
نظرات کاربران